Samenvatting:
De afgelopen vijf jaar met de elektrische auto toont een spectaculaire energiebesparing: de EV verbruikt met 16,2 kWh per 100 km maar liefst 4,3 keer minder energie dan onze oude benzineauto (70 kWh/100 km). Dit levert een totale besparing van €5.534 op aan energiekosten over 94.000 gereden kilometers. Bovendien kwam 61% van de laadstroom uit duurzame bronnen (eigen zonnepanelen en het steeds groener wordende net). Elektrisch rijden is aantoonbaar zuiniger, duurzamer en goedkoper, en deze voordelen zullen in de toekomst alleen maar verder toenemen.
Inleiding
Er is inmiddels vijf jaar voorbij van ons tien-jaren plan om onze huishouding grondig te verduurzamen. Een goed moment om een tussenstand op te maken, om te zien wat er al gerealiseerd is en wat er nog nodig is om het uiteindelijke doel te bereiken. In een serie blogs ga ik diverse onderwerpen uitwerken, als voorbereiding voor een overkoepelend artikel. Ik heb al gekeken naar de resultaten van vijf jaar met onze zonnepanelen, en vijf jaar slim laden van de auto.
In deze blog kijk ik naar de elektrische auto, en specifiek wat de invloed daarvan is op ons energiegebruik als huishouding. Is een elektrische auto zuiniger qua energiegebruik? Hoe duurzaam is elektrisch rijden? Is het goedkoper dan op benzine?
Uitgangssituatie: benzine-auto
Ik vergelijk steeds het tegenwoordige energiegebruik met 2 referentiejaren, namelijk de periode van 1 juli 2018 tot en met 30 juni 2019, en de periode van 1 juli 2019 tot en met 30 juni 2020. In die periode reden we nog met een ‘gewone’ auto op benzine.
In 2018/2019 kochten we 1.890 liter benzine, en in 2019/2020 was dat 1.401 liter. Een aanzienlijke daling, die te verklaren valt door de reisbeperkingen die vanaf maart/april 2020 van kracht werden door de Corona-crisis. Bij elkaar was dat 3.292 liter benzine. In de genoemde 24 maanden reden we met de benzine-auto in totaal 41.737 kilometer.
Om een goede vergelijking te kunnen maken, kan de gebruikte hoeveelheid benzine worden omgerekend naar dezelfde eenheid als elektriciteit. Een liter benzine heeft een energie-inhoud van 8,9 kWh. Dat betekent dat in 3.292 liter benzine in totaal 29.298,9 kWh aan energie zit. Per 100 gereden kilometers is er dus 70 kWh aan energie in de vorm van benzine verbruikt.
Vergelijking: elektrische auto
Gerekend vanaf aankoopdatum van de elektrische auto tot en met 30 juni 2025, een periode van 60 maanden, hebben we met de EV in totaal 94.107 kilometer gereden. In die periode hebben we voornamelijk thuis de auto opgeladen, en daarvoor is 12.429 kWh aan elektriciteit gebruikt. Heel soms, tijdens vakanties of een enkele langere rit in Nederland, hebben we ook aan openbare laadpalen gestaan. En daarvoor is 2.828 kWh aan elektriciteit gebruikt.
Het thuis opladen plus het onderweg opladen was dus in totaal 15.257 kWh. Per 100 gereden kilometers is er dus 16,2 kWh aan energie in de vorm van elektriciteit verbruikt.
Is elektrisch rijden zuiniger qua energie?
Het antwoord op die vraag is eenvoudig en overduidelijk: ja!
De benzine-auto gebruikte 70 kWh per 100 kilometer, de elektrische auto slechts 16,2 kWh per 100 kilometer.
Ik had er wel op gerekend dat elektrisch rijden zuiniger omgaat met energie, maar dat het verschil zo groot was had ik niet verwacht. Rijden op benzine verbruikt 4,3 x zoveel energie als op elektriciteit.
Hoe kan dat? De belangrijkste redenen zijn:
- Verlies van energie in de vorm van warmte bij een benzinemotor: Een traditionele benzinemotor is inherent inefficiënt. Slechts 17% tot 21% (soms tot 25%) van de energie in de benzine wordt daadwerkelijk omgezet in beweging van de wielen. Het overgrote deel van de energie gaat verloren als warmte via de uitlaat en het koelsysteem. Een elektromotor is daarentegen extreem efficiënt. Ongeveer 85% tot 90% (en soms zelfs meer) van de elektrische energie uit de accu wordt omgezet in beweging. Er is veel minder energieverlies in de vorm van warmte.
- Regeneratief remmen: Bij het remmen in een benzineauto wordt de bewegingsenergie van het voertuig omgezet in warmte door de remmen. Deze energie gaat volledig verloren. Elektrische auto’s maken gebruik van regeneratief remmen. Wanneer je het ‘gaspedaal’ loslaat of remt, fungeert de elektromotor als een generator. De bewegingsenergie van de auto wordt dan terug omgezet in elektriciteit en teruggevoerd naar de accu. Hierdoor wordt een aanzienlijk deel van de energie die anders verloren zou gaan, hergebruikt. Dit is vooral in stadsverkeer, waar veel geremd en opgetrokken wordt, een enorme besparing.
- Geen verliezen bij stilstand: Een benzinemotor verbruikt brandstof, zelfs als de auto stilstaat (stationair draaien). Daarnaast is de efficiëntie van een benzinemotor sterk afhankelijk van het toerental en de belasting. De motor is maar op een klein deel van zijn operationele bereik optimaal efficiënt. Een elektrische auto verbruikt geen energie als hij stilstaat (tenzij systemen zoals airconditioning aanstaan). Bovendien behouden elektromotoren een hoog rendement over een veel breder toerenbereik, wat betekent dat ze efficiënt zijn bij zowel lage snelheden in de stad als hogere snelheden op de snelweg. Er zijn geen versnellingsbakken met meerdere versnellingen nodig die ook weer energieverliezen veroorzaken.
Is elektrisch rijden duurzamer qua energie?
Het antwoord op die vraag is ook duidelijk: Ja!
Maar het is veel interessanter om uit te rekenen hoeveel duurzaamer het is. Daarvoor moeten we de data wat verder verdiepen.
Om te beginnen de benzine-auto. Dat is eenvoudig. Het rijden op benzine was 0% duurzaam. Benzine is per definitie niet duurzaam.
Dan de duurzaamheid van de elektriciteit die wordt gebruikt om een elektrische auto op te laden. Want wat energieleveranciers ook beweren (“bij ons 100% groene stroom”), de werkelijkheid is dat de elektriciteit die uit het stopcontact komt een mix is van groene stroom uit bijvoorbeeld windturbines en zonnepanelen, en grijze stroom afkomstig van gasgestookte elektriciteitscentrales. En die mix verandert voortdurend.
Eerder in dit verhaal had ik al berekend dat er in totaal in 5 jaar 15.257 kWh aan elektriciteit in de auto is geladen, en daarvan is 12.429 kWh thuis geladen en 2.828 kWh van openbare laadpalen.
In een vorige blog had ik al verteld over het resultaat van vijf jaar slim laden met de zon. En daaruit komt naar voren dat van de 12.429 kWh die thuis is geladen, een hoeveelheid van 5.447 kWh rechtstreeks afkomstig was uit onze eigen zonnepanelen. Dat gedeelte was dus per definitie al 100% duurzaam.
De overige 6.982 kWh was afkomstig van het net, en dus van een mix van grijze en groene stroom. In 2020 was ongeveer 20% van de elektriciteitsproductie in Nederland afkomstig uit duurzame bronnen, en dat werd elk jaar daarna steeds meer, met 54% van alle stroom in 2024 uit groene bronnen. Al met al schat ik dat het gemiddelde percentage duurzaam opgewekte elektriciteit van het net in die periode waarschijnlijk rond de 35% tot 45% lag. Dit is een ruime schatting, omdat de groei exponentieel is geweest. Hoe recenter de stroom, hoe groener deze was.
Dat betekent dat van de 6.982 kWh elektriciteit van het net gebruikt voor thuis laden ongeveer 2.800 kWh duurzaam was.
Eenzelfde inschatting geldt hoogstwaarschijnlijk ook voor het laden aan openbare laadpalen, van die 2.828 kWh was ongeveer 1.130 kWh duurzaam opgewekt.
De hoeveelheid duurzaam opgewekte stroom die is gebruikt voor opladen was dus 9.377 kWh, dat is 61% van het totaal van 15.257 kWh. Kort door de bocht: de afgelopen 5 jaar was voor ons het elektrisch rijden 61% duurzaam.
In de toekomst zal het aandeel groene stroom op het net blijven stijgen. Bovendien zal ik gemiddeld meer zelf-opgewekte zonne-energie kunnen gebruiken om te laden, omdat de gemiddeld 44% zelf-consumptie de uitkomst was van 2 jaren met een klein solar systeem en 3 jaren met een groter solar systeem. Uit de vorige weblog is al gebleken dat door de uitbreiding van de zonnepanelen de mogelijkheden om met eigen opwek te laden zijn toegenomen.
Het lijkt me niet onmogelijk dat over nog eens vijf jaar zo’n 80% tot 90% van alle elektriciteit die wordt gebruikt bij het opladen van mijn auto afkomstig is van een duurzame bron.
Is elektrisch rijden goedkoper?
In deze vergelijking kijk ik alleen naar de kosten van de energie (benzine en elektriciteit). Er zijn natuurlijk ook andere kosten (verzekeringen, afschrijving, onderhoud, belasting), maar die laat ik hier buiten beschouwing. Het is echter vrij algemeen bekend dat die kosten bij een elektrische auto lager zijn dan bij een brandstof-auto.
In de vergelijkingsperiode met de benzine-auto gebruikten we gemiddeld 7,9 liter benzine per 100 kilometer. In 2018-2020 was de gemiddelde prijs van een liter Euro95 in Nederland € 1,64. Die 7,9 liter benzine heeft dus € 12,96 gekost om 100 kilometer te rijden.
In de vijf jaren met de elektrische auto gebruikten we gemiddeld 16,2 kWh aan elektriciteit per 100 kilometer. Voor de 81% thuis opladen gebruik ik de gemiddelde kosten van € 0,27 per kWh die ik al eerder had berekend, en voor de resterende 19% buitenshuis opladen gebruik ik een gemiddelde prijs van € 0,50 per kWh. Sommige openbare laadpalen zijn veel duurder, maar we zijn ook in landen geweest (Zweden bijvoorbeeld) waar de stroomprijs juist veel lager is.
81% van de genoemde 16,2 kWh thuis laden hebben € 5,54 euro gekost, en de 19% van buitenshuis laden hebben € 1,54 gekost.
Bij elkaar is dat € 7,08 per 100 kilometer voor de ‘brandstof’ voor elektrisch rijden.
Rijden met onze elektrische auto is dus 46% goedkoper qua energie dan rijden met onze vroegere benzine-auto.
Over de hele 94.107 kilometer die we met de elektrische auto hebben gereden, hebben we in totaal € 5.534 bespaard op energiekosten, in een periode van 5 jaar. En dan heb ik nog niet eens meegewogen dat de benzine rond 2022-2023 aanzienlijk duurder was dan het gemiddelde van 2018-2020, en ook nu is benzine nog steeds duurder dan 6 jaar geleden.
Het rijden met een auto is en blijft een dure aangelegenheid, ongeacht de brandstof. Maar ruim € 5.500 besparen terwijl het ook nog eens duurzamer is, en met een auto die meer comfort biedt, is toch significant.
Conclusie
De afgelopen vijf jaar elektrisch rijden laten een cruciaal onderdeel van onze verduurzaming zien, waarbij de aankoop van de elektrische auto een enorme impact heeft gehad op ons energiegebruik. De vergelijking met onze vroegere benzineauto is ronduit spectaculair: onze EV verbruikt met slechts 16,2 kWh per 100 kilometer maar liefst 4,3 keer minder energie dan de 70 kWh per 100 kilometer die onze benzineauto opslokte. Dit immense verschil is te danken aan de inherente efficiëntie van de elektromotor (die tot 90% van de energie omzet in beweging, tegenover maximaal 25% bij benzine), het slimme systeem van regeneratief remmen dat energie terugwint, en het ontbreken van energieverliezen bij stilstand.
Maar elektrisch rijden is niet alleen zuiniger; het is ook aanzienlijk duurzamer en voordeliger. Van de totale 15.257 kWh die nodig was om onze EV te laden, kwam maar liefst 61% uit duurzame bronnen. Een substantieel deel daarvan kwam rechtstreeks van onze eigen zonnepanelen, en de rest van een steeds groener wordend nationaal elektriciteitsnet. Financieel gezien is de besparing even indrukwekkend: de energiekosten voor elektrisch rijden bedragen slechts €7,08 per 100 kilometer, wat een reductie van 46% is ten opzichte van de €12,96 die we voor benzine betaalden.
Deze cijfers onderstrepen niet alleen de milieuvoordelen, maar ook de tastbare economische winst. Met de voortdurende vergroening van het net en onze eigen optimale zonne-opwek, verwachten we dat het aandeel duurzaam geladen kilometers in de toekomst alleen nog maar zal toenemen, mogelijk tot 80-90%. Dit alles bevestigt dat de elektrische auto een sleutelrol speelt in de energietransitie en een slimmere, schonere en goedkopere manier van reizen biedt.
Kortom: onze elektrische auto gebruikt 4,3 keer minder energie, de energie die nog wel nodig was kwam voor 61% uit duurzame bronnen, en was 46% goedkoper.
