Zelfvoorzienendheid

Samenvatting: Zelfvoorzienendheid is de mate waarin een huishouden in staat is om in de eigen behoefte te voorzien met zelf opgewekte elektriciteit. Het kent twee dimensies: hoeveel van het actueel gebruikte vermogen wordt op dat moment opgewekt met de zonnepanelen, en hoeveel van de gebruikte energie in een bepaalde periode is in dezelfde periode met de zonnepanelen opgewekt en direct in het huishouden gebruikt. Zelfvoorziening kan worden uitgedrukt als een percentage, bijvoorbeeld: 50% van het gebruikte vermogen in huis komt op dat moment van de zonnepanelen, of 40% van de energie die een huishouden op een dag heeft gebruikt is zelf opgewekt en direct gebruikt.

Inleiding

Zelfvoorzienendheid is de mate waarin een huishouden in staat is om in de eigen behoefte te voorzien met zelf opgewekte elektriciteit (meestal met zonnepanelen), in plaats van stroom af te nemen van het elektriciteitsnetwerk.

Het concept zelfvoorzienendheid kent twee dimensies. De eerste is een momentopname van het vermogen: hoeveel van het elektriciteitsgebruik in het huishouden wordt op dat moment opgewekt met de eigen zonnepanelen. De tweede gaat over energie: hoeveel van het totale energiegebruik in het huishouden is ingevuld met zelf opgewekte zonne-energie, over een bepaalde periode (bijvoorbeeld een dag of een maand).

Zelfvoorzienendheid kan worden uitgedrukt als een percentage, bijvoorbeeld: 50% van het gebruikte vermogen in het huishouden wordt op dit moment opgewekt met de eigen zonnepanelen, of: 60% van de energie die het huishouden vandaag heeft gebruikt is opgewekt met de eigen zonnepanelen.

De Engelstalige term voor zelfvoorzienendheid is self sufficiency.

Zelfvoorziendendheid heeft raakvlakken met een ander begrip: Zelfconsumptie.

Zelfvoorzienendheid en vermogen

Vermogen betreft altijd een momentopname. We nemen een fictief huishouden met zonnepanelen en allerlei apparaten en energiegebruikers.

Op een bepaald moment van de dag gebruiken diverse apparaten in huis vermogen, bijvoorbeeld 2.500 Watt (2,5 kilowatt of 2,5 kW). Het is nog vroeg op de dag dus de zonnepanelen wekken al wel wat vermogen op, bijvoorbeeld 1.000 Watt (1 kW).

De zelfvoorzienendheid van het huishouden is op dat exacte moment: 1.000 Watt / 2.500 Watt: 40%.

Later op de dag kan dat beeld weer totaal anders zijn. De zon staat inmiddels hoger en dus wekken de panelen meer vermogen op, bijvoorbeeld 4.000 Watt. In huis is het gebruik lager, bijvoorbeeld omdat er minder verlichting aan is, en de wasmachine is inmiddels klaar, maar de stofzuiger is wel aan. Het actuele gebruik is 1.000 Watt. In de praktijk betekent dit dat van het opgewekte vermogen van de zonnepanelen precies 1.000 Watt naar de huishouding gaat, en de resterende 3.000 Watt wordt geëxporteerd naar het elektriciteitsnet.

De zelfvoorzienendheid van het huishouden is op dat moment 1.000 Watt / 1.000 Watt: 100%.

Zelfvoorzienendheid en energie

Energie betreft altijd een periode, bijvoorbeeld een dag of een maand. We kijken weer naar hetzelfde fictieve huishouden met zonnepanelen en allerlei energiegebruikers.

Gedurende een zonnige maar koude dag in het voorjaar is er in totaal 20 kWh aan energie gebruikt, voor de apparatuur en verlichting in huis, maar ook voor de warmtepomp. De zonnepanelen konden door het heldere weer in totaal zo’n 25 kWh opwekken, maar dat was vooral midden op de dag. Een aanzienlijk deel van de opgewekte energie kon niet direct gebruikt worden en is daarom naar het net geëxporteerd. In totaal is toch nog 10 kWh direct in de huishouding gebruikt.

De zelfvoorzienendheid van het huishouden op die dag was 10 kWh / 20 kWh = 50%.

De dag erna kan het beeld heel anders zijn. Het is minder koud en dus is de warmtepomp minder actief. Er is wel 1 keer een grote was gedraaid, midden op de dag. In totaal is er op deze dag 15 kWh gebruikt. De zonnepanelen konden minder opwekken door wisselende bewolking, in totaal is er 12 kWh opgewekt waarvan 7 kWh direct in de huishouding gebruikt kon worden, de resterende 5 kWh is geëxporteerd naar het net.

De zelfvoorzienendheid van het huishouden op die dag was 7 kWh / 15 kWh = 47%.

Op een zwaar bewolkte dag kan het heel anders uitpakken. Er wordt bijvoorbeeld maar 5 kWh opgewekt, en daarvan kan 4,6 kWh direct in huis gebruikt worden. Het huishouden heeft echter wel in totaal 18 kWh aan energie gebruikt, grotendeels dus geïmporteerd van het elektriciteitsnet.

De zelfvoorzienendheid van het huishouden is op die dag 4,6 kWh / 18 kWh = 26%.