Samenvatting
Salderen is de term voor het berekenen van het verschil tussen de hoeveel energie die een huishouden heeft afgenomen van het net, en hoeveel dat huishouden heeft ingevoed op het net. Dit verschil (het saldo) wordt gebruikt bij het berekenen van de jaarafrekening van de energieleverancier. De ingevoede elektriciteit komt bijna altijd van eigen zonnepanelen, en door de salderingsregeling is het extra aantrekkelijk om zonnepanelen te kopen.
Inleiding
Huishoudens die elektriciteit van het net afnemen, maar die ook elektriciteit invoeden (meestal het overschot aan energie dat is opgewekt met de eigen zonnepanelen), maken gebruik van de salderingsregeling bij de bepaling van hun jaarlijkse afrekening van de energieleverancier. Dit artikel legt uit hoe saldering werkt.
De Engelstalige term voor saldering is ‘Net metering’, waarbij ‘net’ niet verwijst naar het elektriciteitsnet, maar naar het woord “netto”.
Er zijn ook artikelen over ‘afname‘ en ‘invoeden‘ van electriciteit.
Salderingsregeling
In 2003 is in Nederland de salderingsregeling ingevoerd. Dat houdt in dat huishoudens de elektriciteit die ze invoeden op het net kunnen aftrekken van de elektriciteit die ze afnemen van het net. Het gaat dus om het verschil tussen afname en invoeding. Bij boekhouden en in de wiskunde wordt het woord ‘verschil’ meestal aangeduid met de vakterm ‘saldo’, en het bepalen van het verschil heet ‘salderen’, en daar komt dus de naam salderingsregeling vandaan.
De reden om de salderingsregeling in te voeren was om het voor huishoudens aantrekkelijker te maken om zonnepanelen te laten installeren. Als er de ene keer meer zonne-energie wordt opgewekt dan in het huishouden direct verbruikt kon worden, dan wordt dat ingevoed op het elektriciteitsnet. Een andere keer, als de zonnepanelen niet genoeg opwekken om in het eigen gebruik te voorzien, of ‘s nachts helemaal niets opwekken, wordt de elektriciteit weer afgenomen van het elektriciteitsnet.
In essentie fungeert het elektriciteitsnet daardoor als een soort ‘virtuele batterij’. Je kunt de stroom die je nu niet nodig hebt “naar het net sturen”, en als je later meer stroom nodig hebt dat je zelf kunt opwekken, kun je dat weer “van het net terughalen”. In werkelijkheid wordt die stroom natuurlijk niet ergens voor je bewaard. Wat je nu invoedt, wordt door iemand anders afgenomen.
Salderen gebeurt volgens de wet in Nederland op basis van de hoeveelheid afgenomen en ingevoede energie. Het verschil tussen die twee wordt vervolgens gebruikt voor het berekenen van de jaarafrekening. Er zijn ook landen waar men voor een hoeveelheid ingevoede energie een tegoed in geld krijgt, dat dan in de toekomst gebruikt kan worden als er weer energie wordt gekocht.
Rekenvoorbeeld 1
Stel dat een huishouden op jaarbasis in de eigen woning ongeveer 3.500 kWh aan elektriciteit gebruikt, en er zijn nog geen zonnepanelen. Dan wordt deze 3.500 kWh per definitie volledig van het net afgenomen, en dat komt dus ook op de jaarafrekening van de energieleverancier terecht.
Stel nu eens dat het huishouden een zonnepanelen-installatie laat plaatsen, die op jaarbasis 3.000 kWh kan opwekken. Alleen produceren die panelen natuurlijk nooit precies wat er op dat moment nodig is voor het gebruik in huis. In de zomer wordt er per dag veel meer opgewekt dan in de winter, en uiteraard is er ‘s nachts geen opwek en overdag wel.
Er wordt vaak vanuit gegaan dat ongeveer 35% van de opwek ook daadwerkelijk direct in de woning gebruikt kan worden, en dat de andere 65% wordt ingevoed op het net. In dit voorbeeld is dat dus 65% van 3.000 kWh, dat is 1.950 kWh. En er wordt natuurlijk niet meer 3.500 kWh afgenomen van het net, maar nog slechts 2.450 kWh.
Door te salderen gebeurt het volgende: de 2.450 kWh die werd afgenomen wordt verminderd met de 1.950 kWh die werd ingevoed. Het verschil (‘saldo’) dat overblijft is 2.450 – 1.950 = 500 kWh. Op de jaarafrekening van de energieleverancier worden de kosten dus berekend aan de hand van 500 kWh in plaats van 3.500 kWh. De jaarafrekening voor de elektriciteit zal dus flink dalen voor dit huishouden.
Als we aannemen dat dit huishouden een contract heeft met een elektriciteitsprijs van € 0,25 per kWh, dan wordt er over het gebruiksafhankelijke deel niet meer € 875 betaald, maar nog slechts € 125. De besparing door de salderingsregeling en de zonnepanelen is dus € 750 per jaar. Stel dat de zonnepanelen € 3.000 euro hebben gekost om aan te schaffen, dan is die investering in 4 jaar terugbetaald met de besparingen op de elektriciteitsrekening.
Op de jaarafrekening van de energieleverancier staan ook nog andere componenten zoals de kosten voor de netbeheerder en de vaste leveringskosten voor de energieleverancier. Die veranderen niet door te salderen.
Het mooie van zonnepanelen is dat ze gewoon blijven werken als ze zijn ‘terugverdiend’. Dus ook na de eerste 4 jaren bespaart het huishouden elk jaar € 750 op de energierekening. Zonnepanelen gaan over het algemeen met gemak 15 jaar mee, en vaak nog meer. Dus op de lange termijn is dat een mooie besparing.
Rekenvoorbeeld 2
Stel nu eens dat een ander huishouden dat ook 3.500 kWh gebruikt op jaarbasis een veel grotere set zonnepanelen laat installeren, en dat daarmee op jaarbasis wel 6.000 kWh kan worden opgewekt. En laten we er ook even vanuit gaan dat daardoor de hoeveelheid stroom die zelf wordt opgewekt en direct zelf kan worden gebruikt, stijgt naar ongeveer 40%.
Van de zelf opgewekte energie wordt dan op jaarbasis 1.200 kWh zelf gebruikt, en de overgebleven 4.800 kWh wordt ingevoed op het net. En er wordt niet meer 3.500 kWh afgenomen maar nog slechts 2.300 kWh.
Door te salderen gebeurt nu het volgende: de 2.300 kWh die werd afgenomen wordt verminderd met de 4.800 kWh die werd ingevoed. Er komt in dit voorbeeld zelfs een negatief saldo van – 2.500 kWh uit.
Meestal staat er in het energiecontract een apart tarief dat speciaal gaat over de energie die meer wordt ingevoed dan afgenomen. Dat wordt over het algemeen de terugleververgoeding genoemd. Die term is feitelijk onjuist, het zou eigenlijk “invoedingstarief” moeten heten. Laten we als voorbeeld een invoedingstarief van € 0,10 per kWh gebruiken.
Op de jaarafrekening van de energieleverancier staat nu dus niet meer een kostenpost van 3.500 kWh x € 0,25 = € 875. In plaats daarvan staat er nu een vergoeding van 2.500 kWh x € 0,10 = € 250 op de rekening.
Het gebruiksafhankelijke deel van de jaarafrekening is dus veranderd van een kostenpost van € 875 in een te ontvangen bedrag van € 250. Het huishouden is daardoor op jaarbasis € 1.125 beter af.
Een zonnepanelen-installatie die twee keer zo groot is, is over het algemeen niet twee keer zo duur. Stel dat deze installatie € 5.000 heeft gekost. Die is dan dus in ongeveer 4,5 jaar terugbetaald door de besparingen op de energierekening.
Ook in dit geval blijven de zonnepanelen na de eerste 4,5 jaar gewoon werken, en zal het huishouden dus in de volgende jaren telkens zo’n € 250 van de energieleverancier ontvangen voor de ingevoede energie die meer is dan wat er is afgenomen.
Als er in dit rekenvoorbeeld geen salderingsregeling had bestaan, dan was de jaarafrekening anders uitgepakt. Over de 2.300 kWh die men had afgenomen was het gewone tarief van € 0,25 per kWh betaald, dat is € 575 voor een jaar. En er was een vergoeding ontvangen van € 0,10 voor de ingevoede energie, dat is € 480. Zonder salderingsregeling was er dus nog sprake geweest van een kostenpost van € 575 minus € 480 euro = € 95 voor een heel jaar. Dat is minder aantrekkelijk dan het ontvangen van een vergoeding van € 250 door de salderingsregeling, maar wel aanzienlijk gunstiger dan een kostenpost van € 875 zonder zonnepanelen.
Type energiecontract
De bovenstaande rekenvoorbeelden gaan uit van een huishouden met een vast energiecontract voor 1 jaar of langer. Ondanks alle aandacht in de media voor dynamische energietarieven, is een vast contract namelijk nog steeds het meest algemeen voorkomende type bij Nederlandse huishoudens anno 2025. Dat kan natuurlijk veranderen in de toekomst.
Ook bij een variabel contract, en zelfs bij een dynamisch contract, wordt de saldering wat betreft de energiebelasting en BTW nog steeds toegepast voor een periode van een heel jaar (12 maanden). En aangezien die energiebelasting en de BTW een zeer aanzienlijk deel van het energietarief zijn (meer dan de helft), is het nog steeds relevant om te weten hoe het salderen werkt.
Einde salderingsregeling vanaf 2027 en terugleverkosten sinds 2022
Op het moment van schrijven van dit artikel was bekend dat de salderingsregeling vanaf 1 januari 2027 in een keer volledig zal worden afgeschaft. Ook zijn energieleveranciers vanaf circa 2022 begonnen met het in rekening brengen van terugleverkosten voor de ingevoede energie.
Over deze beide veranderingen, en wat ze voor financiële gevolgen hebben voor de genoemde voorbeeldhuishoudens, heb ik aparte artikelen geschreven.