Samenvatting
Onze warmtepomp behaalde over 12 maanden een Seasonal Performance Factor (SPF) van 3,39. De warmtepomp produceerde 16.729 kWh warmte, op basis van 4.750 kWh elektrische energie. Dit is significant efficiënter dan een HR-ketel, die 17.890 kWh energie uit gas nodig zou hebben voor dezelfde warmte-prestatie.
Inleiding
In september 2024 werd bij ons een nieuwe warmtepomp geïnstalleerd, ter vervanging van een exemplaar uit 2021 dat in de praktijk niet bleek te voldoen. Inmiddels zijn we ruim een jaar verder. Dat geeft me de gelegenheid om te kijken naar de prestaties van de nieuwe warmtepomp over een volledige periode van 12 maanden.
Ik heb gekeken naar de hoeveelheid energie die de warmtepomp heeft gebruikt, inclusief alle ondersteunende componenten en het standby energiegebruik op momenten dat de warmtepomp niet in werking was. En ik heb gekeken naar de hoeveelheid warmte die geproduceerd is. Door die twee kanten van dezelfde medaille met elkaar te vergelijken, kan ik de SPF (seasonal performance factor), ofwel de seizoensprestaties uitrekenen.
Onze warmtepomp van oktober 2024 tot en met september 2025
SCOP
Bij een warmtepomp wordt vaak vooral gepraat over de COP (Coefficient of Performance). Dat is een momentopname over de hoeveelheid warmte die op een specifiek moment wordt geproduceerd, gedeeld door de hoeveelheid elektrische energie die op exact datzelfde moment wordt gebruikt om die warmte te produceren. En dan wordt er meestal alleen maar naar de daadwerkelijke warmtepomp gekeken (de ‘buitenunit’), zonder ander energiegebruik voor de verwarming mee te nemen in de berekening. Ik heb een kennisbank-artikel geschreven over het begrip COP.
Een voorbeeld: de warmtepomp neemt 750 watt elektrisch vermogen op, en dat vermogen wordt gebruikt om de compressor, de ventilator en de stuurelektronica te laten werken. De warmtepomp produceert daarmee 4.000 watt aan warmte. Op dat moment is de COP te berekenen als 4.000 / 750 = 5,3 (afgerond).
Als we kijken naar de prestaties van diezelfde warmtepomp over een periode van bijvoorbeeld een maand of een heel jaar, dan wordt dat de SCOP genoemd (Seasonal Coefficient of Performance). Ik heb ook een kennisbank-artikel geschreven over SCOP.
Een voorbeeld: de warmtepomp heeft in een maand 400 kWh aan energie gebruikt om de compressor, de ventilator en de stuurelektronica te laten werken. Daarmee heeft de warmtepomp in dezelfde maand in totaal 1.900 kWh aan warmte geproduceerd. De SCOP voor die maand is dan te berekenen als 1.900 kWh / 400 kWh = 4,75.
Uit de gegevens van de app van de warmtepomp blijkt:
- Onze warmtepomp (dat wil zeggen de buitenunit) heeft in de 12 maanden van oktober 2024 tot en met september 2025 in totaal 4.656 kWh aan elektriciteit gebruikt. Dit betreft puur de energie die is gebruikt op de momenten dat de warmtepomp in werking was.
- In diezelfde 12 maanden heeft de warmtepomp in totaal 16.729 kWh aan warmte geproduceerd.
De SCOP over deze 12 maanden is dus: 16.729 / 4.656 = 3,59.
SPF
Eigenlijk zou ook moeten worden gekeken naar alle energie die in een bepaalde periode (bijvoorbeeld 12 maanden) naar de warmtepomp en alle ondersteunende onderdelen is gegaan. Dat kan dan worden vergeleken met de hoeveelheid warmte die in diezelfde periode is geproduceerd. Dat wordt aangeduid met de SPF (Seasonal Performance Factor). Ook over SPF heb ik een kennisbank-artikel geschreven.
Ik meet daarom ook de energie die door de buitenunit, de binnenunit en de circulatiepompen is gebruikt. In dezelfde periode van 12 maanden was dat in totaal 4.750 kWh. Daarmee is natuurlijk diezelfde 16.729 kWh aan warmte geproduceerd.
Dat is dus meer dan de 4.656 kWh die ik hierboven bij de SCOP heb vermeld. De buitenunit gebruikt namelijk ook een heel klein beetje energie als deze “uit” staat, er zit immers een kleine computer in. Ook de binnenunit gebruikt een beetje energie, want daar zit ook een kleine computer in. En er zijn circulatiepompen die het verwarmingswater rondpompen door de vloerverwarming en een paar radiatoren. Ook de energie die de warmtepomp gebruikt tijdens de defrost-cycli is hierin meegenomen.
Alles bij elkaar was er voor de ondersteunende onderdelen en het standby gebruik 94 kWh aan energie nodig in 12 maanden. Dat is geen verspilling, het is gewoon noodzakelijk om het hele systeem te laten functioneren. En over een heel jaar is het ook maar 2% van het totaal.
De SFP van onze warmtepomp over de periode van 12 maanden was 16.729 / 4.750 = 3,52.
Vergelijking met een hoog rendement CV ketel
Op het eerste gezicht lijkt het heel veel energie: 4.750 kWh in 12 maanden om het huis te verwarmen. Om 16.729 kWh aan warmte te produceren had immers ook een traditionele gasgestookte HR ketel gebruikt kunnen worden. Laten we dat eens nader bekijken.
Er mag vanuit worden gegaan dat een HR ketel een rendement heeft van ongeveer 90%. Dat betekent dat van alle energie die er in wordt gestopt, ongeveer 10% verloren gaat doordat het met de rookgassen door het rookkanaal naar buiten verdwijnt.
Er moet dus ongeveer 18.587 kWh aan energie opgeslagen in aardgas worden verbrand om 16.729 kWh aan warmte te maken. Onze warmtepomp heeft daarentegen 4.750 kWh elektrische energie gebruikt.
Als we bedenken dat een deel van de elektriciteit in Nederland wordt opgewekt in gasgestookte centrales, maar een groot deel ook met windmolens en zonneparken, dan is het duidelijk dat een warmtepomp veel minder energie gebruikt dan wat zelfs een zeer zuinige gasgestookte HR in de eigen woning, en dat dat dus ook nog eens veel duurzamer is.
