Salderingsregeling stopt in 2027: gevolgen voor alle huishoudens doorgerekend

Per 1 januari 2027 vervalt de salderingsregeling definitief. In dit artikel een gedetailleerde doorrekening voor het gemiddelde Nederlandse huishouden, met de impact op de jaarlijkse stroomkosten in drie verschillende scenario’s: zonder zonnepanelen, met zonnepanelen, en met zonnepanelen én een thuisaccu.

Inleiding

Op 1 januari 2027 vervalt de salderingsregeling. Ik denk dat veel mensen nog niet beseffen hoeveel impact dat gaat hebben op hun jaarlijkse energierekening. In dit artikel ga ik een aantal scenario’s uitwerken, en berekenen wat er gaat veranderen qua kosten voor huishoudens zonder zonnepanelen, huishoudens met zonnepanelen, en huishoudens met zonnepanelen en een thuisaccu.

Uitgangspunt

De calculaties in dit artikel gaan over een gemiddeld Nederlands huishouden met een twee-onder-een-kap woning, met een vast of variabel energiecontract (wat nog steeds het meest voorkomt), en zonder grote elektriciteitsverbruikers zoals een warmtepomp of een elektrische auto. Een dergelijk huishouden zal gemiddeld per jaar zo’n 3.500 kWh elektrische energie gebruiken. Bovendien is er nog een traditionele gasgestookte HR-ketel voor verwarming en warm water, en men kookt ook nog op aardgas.

Voor het energiecontract ga ik uit van een tarief van € 0,25 per kWh (inclusief BTW en energiebelasting) voor afname van stroom.

Scenario 1: zonder zonnepanelen

Door het einde van de salderingsregeling verandert er niets voor dit huishouden. Op jaarbasis zijn de verbruiksafhankelijke elektriciteitskosten 3.500 kWh x € 0,25 per kWh = € 875. Daar komen natuurlijk nog wel de vaste leveringskosten en de kosten voor de netbeheerder bij, maar dat geldt voor elk scenario, dus dat hoeft hier niet vergeleken te worden.

Een van de argumenten die vaak genoemd worden voor het afschaffen van de salderingsregeling is dat huishoudens die geen zonnepanelen hebben, eigenlijk meebetalen aan de voordelen van de huishoudens met zonnepanelen. Als dat zo is, dan zou vanaf 2027 de stroomprijs voor mensen zonder zonnepanelen moeten dalen, of in ieder geval niet stijgen. Er is echter tot nu toe geen enkel bewijs dat dit ook daadwerkelijk gebeurt.

Als er nu een jaarcontract voor stroom wordt afgesloten per 1 september 2026 bijvoorbeeld, dan is dat voor 8 maanden in het nieuwe jaar 2027, en de stroomprijs is niet noemenswaardig veranderd.

Scenario 2: met zonnepanelen

De fictieve huishouding in dit scenario heeft, zoals de afgelopen jaren altijd is geadviseerd, een set zonnepanelen gekocht die net iets minder dan hun jaarlijkse totale verbruik kan opwekken. In mijn voorbeeld ga ik uit van een jaarlijkse opwek van 3.000 kWh. Er wordt vaak gezegd, alhoewel daarvoor nooit echte research wordt aangedragen, dan in zo’n geval ongeveer 30% van de eigen opwek ook direct zelf in huis verbruikt wordt. De rest van de opwek wordt aan het net geleverd.

Met salderingsregeling

Met de salderingsregeling die in 2026 en daarvoor van kracht waren, heeft dat de volgende uitwerking:

• Van de 3.000 kWh eigen opwek wordt 30% = 900 kWh direct in huis verbruikt.
• De overgebleven 2.100 kWh wordt aan het net geleverd.
• Van de 3.500 kWh elektriciteitsverbruik wordt dus 900 kWh afgedekt met eigen opwek, en 2.600 kWh moet nog steeds van het elektriciteitsnet worden gehaald.
• De salderingsregeling houdt in dat van de 2.100 kWh stroom die wordt teruggeleverd mag worden afgetrokken van de 2.600 kWh die wordt afgenomen. Het verschil, in dit geval 2.600 – 2.100 kWh = 500 kWh, moet betaald worden tegen het geldende tarief.
• Maar de energieleverancier brengt ook nog een terugleverboete in rekening, in dit voorbeeld gaan we uit van € 150 voor een heel jaar
• Dit huishouden krijgt dus per jaar een elektriciteitsrekening met daarop voor de verbruiksafhankelijke kosten een post van 500 kWh * € 0,25 per kWh = € 125 plus de terugleverboete van € 150, samen € 275.

Door de aankoop van zonnepanelen bespaart dit huishouden dus € 875 – € 275 = € 600 euro per jaar. Als die zonnepanelen al 10 jaar op het dak liggen, is er dus al flink bespaard op de energierekening, naar alle waarschijnlijk veel meer dan wat de aankoop van de zonnepanelen ooit gekost heeft.

Zonder salderingsregeling

Zodra de salderingsregeling vervalt, verandert het kostenplaatje voor dit huishouden aanzienlijk:

• Van de 3.000 kWh eigen opwek wordt nog steeds 30% = 900 kWh direct in huis verbruikt, dit hoeft dus niet van het net gekocht te worden.
• De overgebleven 2.100 kWh wordt aan het net geleverd. Het is inmiddels bekend dat vanaf 2027 voor het terugleveren van stroom nagenoeg niets meer wordt vergoed, de terugleververgoeding (met daarin ook de terugleverboete verwerkt) is over het algemeen zo’n 0,25 cent (dus € 0,0025) per kWh. De teruggeleverde stroom levert dan op jaarbasis € 5,25 op.
• Er moet ook nog steeds 2.600 kWh elektriciteit worden ingekocht, en daarvoor brengt de energieleverancier € 0,25 per kWh in rekening, op jaarbasis is dat € 650.
• Er is geen aparte terugleverboete meer, dit is al verwerkt in de terugleververgoeding van een kwart cent per kWh.
• Op de jaarafrekening komt nu dus een totaalbedrag te staan van € 650,00 – € 5,25 = € 644,75 euro.

Dit huishouden, dat gewend was om jaarlijks € 275 aan gebruiksafhankelijke elektriciteitskosten te betalen, ziet deze post op de jaarafrekening door het einde van de salderingsregeling stijgen naar € 644,75. Dat is ruim 2,3 keer zoveel als voorheen. Een stijging van de stroomkosten van ruim € 370 is voor veel huishoudens een enorm bedrag. Ik denk dat de meeste mensen dit nog niet in de gaten hebben, en daar in 2027 enorm van gaan schrikken.

Scenario 3: met zonnepanelen en een thuisaccu

In dit scenario gaan we nog steeds uit van een huishouding waar op jaarbasis 3.500 kWh elektriciteit wordt gebruikt, met zonnepanelen die jaarlijks 3.000 kWh opwekken. Maar nu is er een thuisaccu geplaatst, die overdag een deel van de opgewekte zonne-energie opslaat, zodat die later op de dag, in de avond, de nacht, en de volgende morgen gebruikt kan worden. Daardoor kan er nu niet 30% van de eigen opwek zelf worden gebruikt, maar stijgt dit naar 50%.

Met salderingsregeling

Met de salderingsregeling die in 2026 en daarvoor van kracht waren, heeft dat de volgende uitwerking:

• Van de 3.000 kWh eigen opwek wordt 50% = 1.500 kWh direct of uitgesteld in huis verbruikt.
• De overgebleven 1.500 kWh wordt aan het net geleverd.
• Van de 3.500 kWh elektriciteitsverbruik wordt dus 1.500 kWh afgedekt met eigen opwek, en 2.000 kWh moet nog steeds van het elektriciteitsnet worden gehaald.
• De salderingsregeling houdt in dat van de 1.500 kWh stroom die wordt teruggeleverd mag worden afgetrokken van de 2.000 kWh die wordt afgenomen. Het verschil, in dit geval 2.000 – 1.500 kWh = 500 kWh, moet betaald worden tegen het geldende tarief.
• Dit huishouden krijgt dus per jaar een elektriciteitsrekening met daarop voor de verbruiksafhankelijke kosten een post van 500 kWh * € 0,25 per kWh = € 125.
• Een verschil is wel dat de terugleverboete minder is, want er is geen 2.100 kWh teruggeleverd maar slechts 1.500 kWh. De terugleverboete schat ik nu op € 100 voor een jaar.
• De gebruiksafhankelijke kosten op de jaarafrekening zijn daardoor dus € 125 + € 100 = € 225.

De thuisaccu heeft voor deze situatie een geringe kostenbesparing van € 50 opgeleverd ten opzichte van een huishouding die geen thuisaccu heeft.

Zonder salderingsregeling

Zodra de salderingsregeling vervalt, verandert het kostenplaatje voor dit huishouden aanzienlijk:

• Van de 3.000 kWh eigen opwek wordt nog steeds 50% = 1500 kWh direct in huis verbruikt, dit hoeft dus niet van het net gekocht te worden.
• De overgebleven 1.500 kWh wordt aan het net geleverd. De teruggeleverde stroom levert dan op jaarbasis nog steeds € 5,25.
• Er moet ook nog steeds 2.000 kWh elektriciteit worden ingekocht, en daarvoor brengt de energieleverancier € 0,25 per kWh in rekening, op jaarbasis is dat € 500.
• Op de jaarafrekening komt nu dus een totaalbedrag te staan van € 500 – € 5,25 = € 494,75 euro.

Dit huishouden, dat gewend was om jaarlijks € 225 aan gebruiksafhankelijke elektriciteitskosten te betalen, ziet deze post op de jaarafrekening door het einde van de salderingsregeling stijgen naar € 494,75. Dat is ruim 2,2 keer zoveel als voorheen. Een stijging van de stroomkosten dus van ongeveer € 270 door de afschaffing van de salderingsregeling, zelfs met een thuisaccu.

Recaputulatie

Zelfs na de afschaffing van de salderingsregeling zijn huishoudens met zonnepanelen, en zeker huishoudens die ook een thuisaccu bij de zonnepanelen hebben, nog steeds goedkoper uit. Maar dat verschil is wel kleiner geworden.

Het is echter wel heel zuur dat iemand die heeft geïnvesteerd in zonnepanelen, om welke reden dan ook, maar vermoedelijk ook om de jaarlijkse energierekening te reduceren, door het einde van de salderingsregeling dat voordeel grotendeels ziet verdampen.

Conclusie

Door de afschaffing van de salderingsregeling gaan huishoudens met zonnepanelen een fors hogere elektriciteitsrekening krijgen, honderden euro’s per jaar. Los van de vraag of dit eerlijk of redelijk is, betekent het in ieder geval een flink hogere post energiekosten, en zeker als men het toch al niet zo ruim heeft, is dat een zorgelijke ontwikkeling. Veel huishoudens zullen op iets anders moeten gaan besparen om dat te kunnen betalen.

Het vaak genoemde argument dat huishoudens zonder zonnepanelen eigenlijk indirect meebetalen aan de lagere stroomrekening van huishoudens met zonnepanelen verdampt bovendien ook, want voor die huishoudens zal er niets aan de energierekening veranderen.

De enige partijen die voordeel hebben van de afschaffing van de salderingsregeling zijn de energieleveranciers (fors hogere winsten), en de overheid (meer belastingopbrengsten).

Ook het klimaat is een verliezer, want de stimulans om te investeren in zonnepanelen wordt een stuk kleiner. Het einde van de salderingsregeling heeft tot gevolg dat huishoudens hun zonnepanelen vaker gaan afknijpen op die momenten dat ze de opwek zelf niet nodig hebben, met als gevolg dat er voor huishoudens zonder zonnepanelen andere bronnen nodig zijn, misschien zelfs wel bronnen die helemaal niet duurzaam zijn.

In een vervolgartikel zal ik beschrijven hoe een huishouden met zonnepanelen kan inspelen op het einde van de salderingregeling door maatregelen te nemen die het eigen gebruik van de eigen opwek verhogen. Op die manier kunnen ze de gevolgen beperken en misschien zelfs meer voordeel behalen.