Samenvatting:
“Een warmtepomp verdien je nooit terug” — maar wat laten de echte cijfers zien? Over het seizoen 2025-2026 bespaarden we ruim € 1.800 op onze energiekosten dankzij een efficiënter werkende warmtepomp, slimmere instellingen, en de combinatie met zonnepanelen en een thuisaccu.
Inleiding
Net als vorig jaar, heb ik uitgezocht hoe onze warmtepomp in de afgelopen 12 maanden ons huis heeft verwarmd. Ik heb gekeken naar de SCOP (Seasonal Coefficient of Performance) en de SPF (Seasonal Performance Factor), en wat de verklaringen zijn voor de verschillen met het jaar ervoor.
Periode
Om een goede vergelijking te kunnen maken, kijk ik altijd naar dezelfde periode van 12 maanden. Ik begin daarbij altijd op 1 oktober van een jaar, tot en met 30 september van het jaar daarna. Grofweg heb je in die 12 maanden een tweedeling: van 1 oktober tot en met 31 maart is het verwarmingsseizoen, en van 1 april tot en met 30 september is het zomerseizoen. Het ligt niet helemaal zo zwart-wit, uiteraard, want ook in september, en zelfs in mei en juni zijn er nachten dat het zo ver afkoelt dat er verwarming nodig is om het huis op temperatuur te houden.
De reden dat ik het zomerseizoen ook meeneem bij de analyse, is omdat alle onderdelen van het systeem (de buitenunit, de controle-unit binnen, de circulatiepompen, en de overige electronica) ook energie nodig hebben als de verwarming niet aan staat.
SCOP
Uit de gegevens die ik heb opgehaald via de app en de API van de fabrikant van onze warmtepomp, is er in de periode van 1 oktober 2025 tot en met 30 september 2026 het volgende gebeurd:
- De warmtepomp heeft in totaal 17.998 kWh warmte geproduceerd.
- De warmtepomp heeft daarvoor in totaal 4.387 kWh aan elektriciteit gebruikt.
- De SCOP over deze periode is dus 17.998 / 4.387 = 4,1.
In het voorgaande seizoen 2024-2025 was de SCOP nog 3,6. Onze warmtepomp is dus afgelopen jaar ongeveer 14% efficiënter geweest dan het jaar ervoor.
SPF
De SPF wordt ook berekend aan de hand van de geproduceerde hoeveelheid warmte (17.998 kWh), maar neemt de totale hoeveelheid gebruikte energie van het hele verwarmingssysteem in beschouwing. Ik maak gebruik van eigen energiemeters in de meterkast en een paar slimme stekkers elders in het huis om dat te meten. In het afgelopen seizoen was dat 5.053 kWh.
De SPF voor de afgelopen 12 maanden komt dus uit op 17.998 / 5.053 = 3,6.
In het voorgaande seizoen 2024-2025 was de SPF nog 3,5. Ons totale verwarmingssysteem is dus afgelopen jaar ongeveer 3% efficiënter dan het jaar ervoor.
Verklaring van de verschillen
Om een goede analyse te maken waarom er zo’n verschillen zijn tussen de twee periodes, is het belangrijk om eerst op te sommen welke externe factoren er dit jaar anders waren dat het jaar ervoor:
- De winter van 2025/2026 was effectief kouder dan die van het jaar ervoor. Het totaal aantal “Graaddagen” kwam uit op 2.772, het jaar ervoor waren dat er 2.774. Dat is op het eerste gezicht min of meer identiek, maar het grote verschil was dat er begin 2026 een aantal weken was dat het langdurig zowel overdag als ‘s nachts aanhoudend koud was. De koudste nacht was op 11 januari 2026 met -9,8 °C. De winter ervoor is er ook een hele koude nacht geweest met -8,9 °C, maar die koude periode duurde veel korter. In deze grafiek is het verschil tussen de minimum en maximum temperaturen, maar ook de gemiddelde temperaturen, goed te zien.
Maximum en minimum temperaturen in 2024-2026
Om het op een andere manier te formuleren: de verwarmingsvraag was vorig jaar meer verspreid dan dit jaar, en een relatief korte periode die significant kouder is, vraagt meer energie om het huis warm te houden dan een wat langere periode die verhoudingsgewijs wat minder intense kou heeft.
- Afgelopen winter hebben we definitief de ‘nachtverlaging’ achter ons gelaten. De thermostaten staan dag en nacht op 20 °C. De theorie is dat er meer energie nodig is om aan het begin van de dag het huis weer op de gewenste temperatuur te krijgen, dan wat er aan energie wordt bespaard door het huis ‘s nachts minder intensief te verwarmen.
- Op basis van de ervaringen van de winter ervoor heb ik aan het begin van het seizoen de ‘stooklijn’ geoptimaliseerd. Dat is een ouderwets woord voor de weersafhankelijke regeling die bepaalt wat de temperatuur van het verwarmingswater moet zijn op basis van de buitentemperatuur. Met name in het najaar en het voorjaar heb ik die temperatuur verlaagd, met als reden dat een warmtepomp efficiënter werkt als er langdurig verwarmingswater met een gemiddeld lagere temperatuur moet worden geproduceerd. Aangezien er in een totaal herfst-winter-voorjaar seizoen verhoudingsgewijs meer dagen met een milde kou zijn dan met een intense kou, was het bedoeling dat de warmtepomp daardoor over het totale seizoen efficiënter wordt.
- In de zomer van 2025 is onze warmtepomp omgebouwd van een hybride installatie naar een all-electric installatie. De gasgestookte HR-ketel is namelijk verwijderd, en het warme water wordt nu verzorgd door een losstaande warmtepomp-boiler. De warmtepomp heeft daardoor geen ondersteuning meer van de HR-ketel, wat met name speelt in de koudste dagen van het jaar.
In plaats daarvan is er een elektrische doorstroomverwarmer toegevoegd. De control-unit binnen kan deze activeren op momenten dat bijvoorbeeld na een defrost er een extra boost nodig is. Zo’n doorstroomverwarmer gebruikt natuurlijk ook energie, maar daar staat tegenover dat er geen aardgas meer wordt gebruikt ter ondersteuning van de warmtepomp. De elektrische doorstroomverwarmer is minder krachtig dan de inmiddels verwijderde HR-ketel op aardgas was, en dus moest de warmtepomp zelf meer werk verzetten om het huis warm te houden.
Kort samengevat: de afgelopen winter was intenser dan de voorgaande winter, en de HR-ketel was vervangen door een doorstroomverwarmer, twee factoren die een grotere prestatie van de warmtepomp vragen. De nachtverlaging was afgeschaft en vervangen door een constante doeltemperatuur dag en nacht, wat in theorie de warmtepomp minder zou moeten belasten.
De analyse
De totale hoeveelheid energie die in de afgelopen 12 maanden is gebruikt voor verwarming was zoals hiervoor al vermeld dus 5.053 kWh, het jaar ervoor was dat nog 4.750 kWh. Een toename van ongeveer 6%.
Er is in totaal in de afgelopen 12 maanden 17.998 kWh warmte nodig geweest om het huis op de gewenste temperatuur te houden. Het jaar ervoor was dat maar 16.729 kWh. Met name door de periode van ongeveer 4 weken met langdurig zeer koud weer (overdag en ‘s nachts) is dat dus zo’n 7,5% meer geweest.
De winter was dus significant kouder dan het jaar ervoor, maar toch is de toename van de hoeveelheid energie die gebruikt is om het huis warm te houden minder hard gestegen dan de productie van warmte.
Omdat de warmtepomp zelf zo’n 14% efficiënter heeft gewerkt is de SCOP flink gestegen, namelijk 14%. Ik schrijf dat vooral toe aan de optimalisatie van de weersafhankelijke regeling en het afschaffen van de nachtverlaging.
De SPF is 3% hoger, en dus minder gestegen dan de SCOP die 14% verbeterde, omdat er door de extra koude winter gewoon meer verwarmingsbehoefte was dan het jaar ervoor, maar ook en vooral omdat er nu eenmaal elektriciteit nodig was voor de doorstroomverwarmer, terwijl dat het jaar ervoor nog door de HR-ketel (en dus aardgas) werd opgevangen.
Besparingen
Een vaak gehoorde opmerking is: “zo’n warmtepomp verdien je nooit terug”. Dat blijkt in de praktijk genuanceerder te liggen:
- Als we niets hadden gedaan en nog steeds alleen maar onze HR-ketel hadden gehad, dan was er nog steeds 17.998 kWh aan warmte nodig geweest om het huis op temperatuur te houden gedurende de hele periode herfst-winter-voorjaar. Daar was zelfs met een zeer moderne, zeer efficiënte HR-ketel ongeveer 2.000 m³ aardgas voor nodig geweest. Met de gastarieven van tegenwoordig kost dat zomaar ongeveer € 2.500 per jaar, alleen maar aan gebruiksafhankelijke kosten voor het gas, daar komt dan het netbeheer en de vaste kosten nog bij.
- Nu hebben we in plaats daarvan 5.053 kWh elektriciteit gebruikt om het huis te verwarmen, wat tegen de tarieven van tegenwoordig ongeveer € 1.225 zou kosten. Een besparing op jaarbasis van € 1.275.
- Maar in ons geval is dat nog meer, want we kunnen voor een aanzienlijk deel van die 5.053 kWh energie uit onze eigen zonnepanelen gebruiken. Die liggen er inmiddels al zo lang dat ze hun kostprijs al hebben opgebracht, met andere woorden, alle zonne-energie die van ons dak komt is in essentie gratis. En omdat we sinds juli 2025 ook beschikken over een thuisaccu, is die gratis opgewekte zonne-energie ook nog een dag en nacht voorhanden, behalve natuurlijk in de allerdonkerste weken van het jaar. De business case van de thuisaccu wordt versterkt door de warmtepomp, maar de business case van de warmtepomp wordt ook versterkt door de thuisaccu.
- Mijn inschatting is dat ongeveer 50% van de genoemde 5.053 kWh zelf is opgewekt, dat betekent dat we ongeveer 2.500 kWh van het net hebben gekocht, een kostenpost van € 625 voor het hele jaar. De besparing van verwarmen met een warmtepomp is in ons geval dus € 2.500 -/- € 625 = € 1.875 per jaar. Zowel als percentage maar ook als absoluut getal een gigantisch voordeel. En niet alleen dit jaar, maar elk jaar.
Je denkt misschien: “ik kan me niet veroorloven om een warmtepomp te kopen, dat is veel te duur“. Maar de uitkomst is in feite: “ik kan me niet veroorloven om geen warmtepomp te kopen“.
De conclusie
Ondanks een winter die door een langdurige periode van ongeveer 4 weken met zeer koude dagen en nachten extra veel van de verwarming vroeg, is ons totale energiegebruik voor de verwarming met maar 6% gestegen. Doordat het nu een all-electric warmtepomp is, kon dat volledig zonder fossiele brandstof. Een aanzienlijk deel van het jaar en een aanzienlijk deel van die energie, was duurzaam, omdat we de energie zelf opwekten met onze eigen zonnepanelen. Door de doorgevoerde optimalisaties was de warmtepomp zelf 14% effectiever, en de hele verwarming met alle ondersteunende onderdelen toch nog zo’n 3%.
Al met al ben ik tevreden over hoe onze warmtepomp het afgelopen jaar heeft gewerkt, we hadden de hele winter een zeer comfortabel huis, met zeer bescheiden kosten, en een systeem dat zelfs efficiënter heeft gedraaid dan het jaar ervoor.
